13 Feb 2026, Fri

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಮಿಶ್ರಣ (Milk Adulteration): ಜನರಿಗೆ ಒಂದು ಜಾಗೃತಿ ಕರೆ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಮಿಶ್ರಣ

ಹಾಲು ಭಾರತೀಯ ಮನೆಗಳ ದಿನನಿತ್ಯದ ಆಹಾರದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗ. ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹಿರಿಯರ ತನಕ ಎಲ್ಲರ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಇದೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಟೀ, ಕಾಫಿ, ಮಕ್ಕಳ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಹಾರ, ಪೂಜೆ, ಸಿಹಿತಿಂಡಿ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಹಾಲೇ ಆಧಾರ. ಆದರೆ ಇಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವಾದ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರಣ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಅಂದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಆಹಾರ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಲ್ಲ, ಆರೋಗ್ಯದ ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಮಿಶ್ರಣ , ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಗರ ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, (Milk Adulteration) ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕವೂ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಲ್ಲ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಮಿಶ್ರಣ ಅಂದರೆ ಏನು?

ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ನೈಜ ಹಾಲಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಬೇರೆ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದೇ ಹಾಲು ಮಿಶ್ರಣ.

ಕೆಲವರು ಹಾಲಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ನೀರು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಹಾಲು ಹಾಳಾಗದಂತೆ ತೋರಿಸಲು ಅಥವಾ ದಪ್ಪವಾಗಿರಿಸಲು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕಾನೂನು ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ.

ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವ ಮಿಶ್ರಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ?

milk adulteration syntetic milk case

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಿಶ್ರಣಗಳು:

  • ನೀರು – ಹಾಲಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು
  • ಡಿಟರ್ಜೆಂಟ್ / ಸೋಪ್ ಪುಡಿ – ನುರಿತ (foam) ತೋರಿಸಲು
  • ಸ್ಟಾರ್ಚ್ / ಅಕ್ಕಿ ಹಿಟ್ಟು – ದಪ್ಪವಾಗಿರಿಸಲು
  • ಯೂರಿಯಾ – ಪ್ರೋಟೀನ್ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲು
  • ಫಾರ್ಮಾಲಿನ್ – ಹಾಲು ಹಾಳಾಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು
  • ಸಿಂಥಟಿಕ್ ಮಿಲ್ಕ್ – ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೃತಕ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ನಕಲಿ ಹಾಲು

ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪದಾರ್ಥಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿಯೂ ದೇಹಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕಾರಕ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಮಿಶ್ರಣ ದಿಂದ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಏನು ಅಪಾಯ?

ಹಾಲು ಮಿಶ್ರಣದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ತಕ್ಷಣ ಕಾಣಿಸದಿದ್ದರೂ, ದೀರ್ಘಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.

ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ:

  • ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಸಮಸ್ಯೆ
  • ಅಲರ್ಜಿ, ಹೊಟ್ಟೆನೋವು
  • ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಚಣೆ

ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ:

  • ಹೊಟ್ಟೆ ಉರಿ, ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರಿಕ್ ಸಮಸ್ಯೆ
  • ಲಿವರ್ ಮತ್ತು ಕಿಡ್ನಿ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ
  • ಹಾರ್ಮೋನ್ ಅಸಮತೋಲನ

ಹಿರಿಯರಲ್ಲಿ:

  • ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆ
  • ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವಿಷಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮ

ಯೂರಿಯಾ, ಡಿಟರ್ಜೆಂಟ್ ಹೀಗಿನ ಪದಾರ್ಥಗಳು ದೇಹದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ವಿಷವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತವೆ. ಇದು ತುಂಬಾ ಅಪಾಯಕಾರಿ.

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಮಿಶ್ರಣದ ಸ್ಥಿತಿ

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕೆಎಂಎಫ್ (KMF) ಮತ್ತು ನಂದಿನಿ ಹಾಲು ಒಳ್ಳೆಯ ವಿಶ್ವಾಸ ಹೊಂದಿವೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲ.

  • ರಸ್ತೆಬದಿ ಮಾರಾಟಗಾರರು
  • ಖಾಸಗಿ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಹಾಲು
  • ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಸಡಿಲ ಹಾಲು

ಇಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಅಗತ್ಯ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ನಗರಗಳಿಗೆ ಬರುವ ಹಾಲು ಸರಿಯಾದ ತಪಾಸಣೆ ಇಲ್ಲದೇ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಹಾಲು ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಸರಳ ವಿಧಾನಗಳು

ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಖಚಿತವಾಗುವ ಪರೀಕ್ಷೆ ಲ್ಯಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ. ಆದರೂ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮಾಡಬಹುದು.

1. ನೀರು ಮಿಶ್ರಣ ಪರೀಕ್ಷೆ

ಹಾಲಿನ ಒಂದು ಹನಿ ಸ್ಲೋಪ್ ಇರುವ ತಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿಡಿ.

  • ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹರಿದರೆ – ಶುದ್ಧ ಹಾಲು
  • ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿದರೆ – ನೀರು ಮಿಶ್ರಣ ಇರಬಹುದು

2. ಸ್ಟಾರ್ಚ್ ಪರೀಕ್ಷೆ

ಹಾಲನ್ನು ಕುದಿಸಿ ತಣ್ಣಗಾದ ನಂತರ ಐಯೋಡಿನ್ ಹನಿ ಹಾಕಿ.

  • ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ ಬಂದರೆ – ಸ್ಟಾರ್ಚ್ ಮಿಶ್ರಣ

3. ಡಿಟರ್ಜೆಂಟ್ ಪರೀಕ್ಷೆ

ಹಾಲನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕುದಿಸಿ, ಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಅಲುಗಿಸಿ.

  • ಹೆಚ್ಚು ನುರಿತ ಬಂದರೆ – ಡಿಟರ್ಜೆಂಟ್ ಸಂಶಯ

ಇವು ಕೇವಲ ಸೂಚನೆಗಳು. ಶಂಕೆ ಇದ್ದರೆ ಸೇವಿಸದಿರುವುದೇ ಉತ್ತಮ.

ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?

ಭಾರತದಲ್ಲಿ FSSAI (Food Safety and Standards Authority of India) ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಹೊಣೆ. ಹಾಲು ಮಿಶ್ರಣ ಅಪರಾಧ.

  • ದಂಡ
  • ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ
  • ವ್ಯಾಪಾರ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ರದ್ದು

ಇವೆಲ್ಲಾ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮಗಳು ಇವೆ. ಆದರೆ ಜಾಗೃತ ಗ್ರಾಹಕರಿಲ್ಲದೆ ಕಾನೂನು ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗದು.

Also Read : ರೇಷನ್ ಕಾರ್ಡ್ e-KYC ಕಡ್ಡಾಯ: ಮಾಡದೇ ಇದ್ದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ

ಗ್ರಾಹಕರಾಗಿ ನಾವು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?

  • ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅಥವಾ ಸಹಕಾರಿ ಹಾಲು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ
  • ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ದರದ ಹಾಲಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಿ
  • ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಾಲು ನೀಡುವ ಮೊದಲು ಗುಣಮಟ್ಟ ಗಮನಿಸಿ
  • ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಮಾರಾಟ ಕಂಡರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ
  • ಜಾಗೃತಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಇತರರಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ

ನಮ್ಮ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಹಲವು ಕುಟುಂಬಗಳ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬಹುದು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಮಿಶ್ರಣ ನಡೆದ ಕೆಲವು ನಿಜ ಘಟನೆಗಳು

1. FSSAI National Survey Report (2018)

FSSAI ನಡೆಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಲು ಗುಣಮಟ್ಟ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 7%–10% ಹಾಲು ಮಾದರಿಗಳು ಮಾನದಂಡಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಕೆಲವು ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಟರ್ಜೆಂಟ್, ಯೂರಿಯಾ, ಸ್ಟಾರ್ಚ್ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು.

ಇದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ವರದಿ ಇದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದೆ.

2. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ – Synthetic Milk Case

ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೃತಕ “ಸಿಂಥಟಿಕ್ ಹಾಲು” ತಯಾರಿಸಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಕೆಲವರು ಯೂರಿಯಾ, ಡಿಟರ್ಜೆಂಟ್, ರಿಫೈನ್ಡ್ ಎಣ್ಣೆ ಬಳಸಿ ನಕಲಿ ಹಾಲು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಪೊಲೀಸರು ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಕೃತಕ ಹಾಲು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

3. ದೆಹಲಿ-NCR ಪ್ರದೇಶದ ದಾಳಿ

ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು NCR ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತಾ ದಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಹಾಲು ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಸ್ಟಾರ್ಚ್ ಮತ್ತು ನೀರು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು.

ಕೆಲವರಿಗೆ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತು.

4. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೂ ಪತ್ತೆಯಾದ ಪ್ರಕರಣಗಳು

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ಚ್ ಮತ್ತು ನೀರು ಮಿಶ್ರಿತ ಹಾಲು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅನಧಿಕೃತ ಸಡಿಲ ಹಾಲು ಮಾರಾಟಗಾರರ ಮೇಲೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ನಂದಿನಿ ಹಾಲುಂತಹ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಬಳಿ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚು.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಮೂಲಗಳು

ಹಾಲು ಮಿಶ್ರಣ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕಸ್ಥ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತದ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (FSSAI) ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಮತ್ತು ವರದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಲಿನ ಶುದ್ಧತೆ ಪರೀಕ್ಷೆ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಅಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.

ಅಧಿಕೃತ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು

FSSAI – ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತಾ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್
https://fssai.gov.in

FAQ

Q: ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಯಾವ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ?

A: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೀರು, ಸ್ಟಾರ್ಚ್, ಯೂರಿಯಾ, ಡಿಟರ್ಜೆಂಟ್ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Q: milk adulteration ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಅಪಾಯಕಾರಿ?

A: ದೀರ್ಘಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲಿವರ್, ಕಿಡ್ನಿ, ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು.

Q: ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಹಾಲು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಬಹುದಾ?

A: ಹೌದು, ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಖಚಿತತೆಗಾಗಿ ಲ್ಯಾಬ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಅಗತ್ಯ.

Q: ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಹಾಲು ಬಗ್ಗೆ ದೂರು ಎಲ್ಲಿ ನೀಡಬೇಕು?

A: FSSAI ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತಾ ಇಲಾಖೆಗೆ ದೂರು ನೀಡಬಹುದು.

ಕೊನೆ ಮಾತು

ಹಾಲು ಜೀವನದ ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಇದೆ. ಅದನ್ನು ವಿಷವಾಗಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ. ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುವುದು ದೊಡ್ಡ ಅಪರಾಧ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರಾಗಿ ನಾವು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹಾಲು, ಸುರಕ್ಷಿತ ಆಹಾರ ಎನ್ನುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರವಾಗಬೇಕು. ಜಾಗೃತ ಗ್ರಾಹಕರೇ ಮಿಶ್ರಣದ ವಿರುದ್ಧದ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿ.

ನೀವು ಇಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಿದರೆ, ನಾಳೆ ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *